Vóór het aanleggen van de verkeerswegen (van Antwerpen naar Aken en Keulen, naar Friesland over Hoogstraten, via Herentals naar Leuven) was Vorselaar van meer belang dan de omliggende gemeenten Grobbendonk en Herentals, dat vóór die tijd slechts een samenwonen was van enkele kolenbranders in het Haagbeukgeboste (de ontlede naam van Herentals).

Maar hoe is dan te verklaren dat Vorselaar die vooraanstaande rol speelde? Waarschijnlijk moeten we dit zoeken in een handelsweg, want het is juist het verplaatsen van die handelsbaan langsheen de Nete, dat Vorselaar op een minderwaardige plaats brengt. E.H. Van Olmen zegt in zijn geschiedkundige aantekeningen dat misschien de oude baan Antwerpen-Turnhout een stuk of zijvertakking was van de toen zeer belangrijke handelsbaan van Keulen naar Vlaanderen. Op het gehucht het Vispluk is er een plaats waar zowat een eeuw geleden de herberg “De Keulsche Kar” bestond. Dit komt overeen met ongeveer een dagreis van Antwerpen tot Vorselaar, en aan de Visbeek hadden de handelslieden water bij de hand.

Na de twaalfde eeuw zal Vorselaar van minder belang worden, terwijl Herentals nu zal opbloeien omdat het op de kruising ligt van twee belangrijke handelsbanen. Herentals wordt sterker terwijl Vorselaar stilaan in een verloren hoekje komt te liggen, dat zijn opgang zal stremmen. Dit komt ook tot uiting in de geschiedenis van het kasteel.

Onder de Van Arenbergs zal het kasteel vervallen. De Van Arenbergs zelf verbleven niet in Vorselaar, maar meer op hun kasteel te Edingen. Vorselaar had immers geen belang meer voor hen. Het kasteel zou tenslotte verkocht worden aan de Proosten.

Het kasteel
De eerste heer had rond 1272 van de Brabantse hertog het hele dorp te leen gekregen. Wat de hertog daar bezat waren, volgens het Frankisch recht, meestal heiden en woeste gronden. De graaf die Vorselaar als leen ontving kennen we als Arnolf van Rotselaer, heer van Vorselaar.

Wie bouwde nu het eerste kasteel? Het feit dat de eerste heer Arnolf niet zoals zijn vader en broeder voorkomt in de Brabantse oorkonden als verblijvende in de omtrek van Leuven, en dat hij de eerste is die vermeld wordt als heer van Vorselaar, doet veronderstellen dat hij van de hertog van Brabant de heerlijkheid van Vorselaar kreeg, en buiten de Brabantse hertogelijke kring te Vorselaar zelf leefde en daar het eerste kasteel bouwde. Als deze veronderstelling juist is, dan zou het kasteel van rond 1270 dateren. Kunnen we bewijzen vinden die deze veronderstelling vaste voet geven? De witte kalkzandsteen waarmee het kasteel is gebouwd, komt uit de streek van Vilvoorde. Dat is uit te leggen door het feit dat de van Rotselaers te Vilvoorde zelf de titel voerden van kastelein op het slot van de hertog.

Waarom werd het kasteel juist op die plaats gebouwd? Al de oude Kempische kastelen werden gebouwd op een plaats waar een grote weg een belangrijke waterloop snijdt: Westerlo, Herentals, Kasterlee, enz. In Vorselaar moeten we vermoedelijk de reden zoeken in de handelsbaan Antwerpen-Turnhout.

Advertenties