Albrecht, zoon van keizer Maximiliaan II en Maria van Spanje, huwde met zijn nicht Isabella, dochter van Filips II. In een laatste poging om de Nederlanden onder Spaanse invloed te houden, schonk Filips door de Akte van Afstand (1598) de Nederlanden aan beide aartshertogen. De Noordelijke Nederlanden erkenden de Spaanse troon niet meer, zodat de aartshertogen in de praktijk alleen de Zuidelijke Nederlanden regeerden. Deze werden een zelfstandig gebied, geallieerd aan Spanje, maar met soevereine rechten. Er waren wel voorwaarden verbonden aan de afstand: het protestantisme blijft verboden; de handel op Spaanse koloniën werd verboden; een Spaans garnizoen bleef in onze gewesten gelegerd; bij kinderloos huwelijk zouden de Nederlanden opnieuw Spaans gebied worden.

In het Zuiden werden de aartshertogen Albrecht en Isabella aanvaard als eigen vorsten. Ze namen hun verblijf op de Koudenberg in Brussel. Ze voerden een centralisatiepolitiek die in de smaak viel. De hoge adel kreeg belangrijke functies. Ze bevorderden ook het godsdienstig leven: zo werd tijdens hun bewind de basiliek van Scherpenheuvel gebouwd (1605). Bij het Eeuwig Edict van 1611 werd er een inventaris van de bevolking opgemaakt, en werden de namen vastgelegd.

De strijd tegen het Noorden werd met wisselende kansen voortgezet. Omdat men het strijden moe was, werd in 1609 een Twaalfjarig Bestand gesloten.

In 1621 sterft Albrecht. Isabella, die geen kinderen had, wordt landvoogdes. Dan sterft ook de Spaanse koning Filips III, en Filips IV volgt hem op, en wordt koning over onze gewesten. Isabella wordt – tegen haar zin – zaakwaarnemer.

Na 1621 is er opnieuw oorlog met het Noorden. In 1648 eindigt deze met de Vrede Van Münster. Zeeuws-Vlaanderen, Noord-Brabant en Hollands Limburg gingen voor ons land verloren. Spanje erkende de noordergrens van ons land. De Schelde werd gesloten, wat rampzalig was.

Na 1648 begint een fase van 6 oorlogen met Frankrijk. De expansiezucht van Lodewijk XIV botste op de tegenstand van Spanje, de Verenigde Provinciën (de naam voor de Noordelijke Nederlanden), Engeland, het Keizerrijk. Onze gewesten waren vaak het kind van de rekening. Uiteindelijk werd de grens afgebakend tussen de Spaanse Nederlanden en Frankrijk. Onze gewesten werden een “barrière” tussen Frankrijk en de Calvinistische Nederlanden (Barrière-Traktaat van 1715). De Verenigde Provinciën mochten garnizoenen
logeren in acht steden. De Schelde bleef gesloten.

Rond 1700 vindt er in onze gewesten een bewindswissel plaats. Onze koning, Karel II, was kinderloos gestorven. Zijn zuster, Maria-Theresia, dochter van Filips IV, was vrouw van de Franse koning. Zij wilde haar kleinzoon Filips van Anjou op de Spaanse troon. Ook aartshertog Karel van Habsburg, zoon van Karel II, ambieerde deze. Tot 1713 is er oorlog, maar wanneer Karel plots keizer wordt, krijgt Filips Spanje, en Karel de Nederlanden.

Vanaf dan begint bij ons het Oostenrijks bewind.


Door de sluiting van de Schelde en de voortdurende oorlogen werd onze handel lamgelegd. De industrie bleef in beperkte vorm doorgaan. De verarming werd erger. Niet voor niets noemen velen de 17e eeuw voor onze gewesten de “Ongelukseeuw”.

Dè nieuwe kunststroming was de Barok, gegroeid uit de Renaissance, maar anders bezield. De Renaissance was heidens, de Barok daarentegen is opnieuw kristelijk, de triomfalistische kunst van de Contrareformatie. Barok is een dynamische, buitenissige kunst. Het rustige evenwicht van de Renaissancistische driehoekscompositie wordt doorbroken. De Barok wil overbluffen.

In de schilderkunst vinden we deze uitbundigheid in onderwerp en uitwerking in de majestueuze doeken van Rubens en Van Dijck. Meer volkse taferelen staan op de doeken van Jacob Jordaens. Vermelden we nog Brouwer en Teniers. In de beeldhouwkunst is Frans Duquesnoy de vertegenwoordiger van de nieuwe stroming.

Verder heeft de Barok bij ons vooral sporen nagelaten in de bouwkunst, inzonderheid in kerken. Het grondprincipe was functionaliteit: het altaar moest van alle kanten zichtbaar zijn. De Barok is bij ons bekend als de “Jezuïetenstijl”.

Advertenties